Doodstraf

Wie de beschaving van een land wil toetsen, moet een kijkje in de gevangenis nemen. Daar wordt meestal wel duidelijk hoe een regime en volk met hun verschoppelingen omgaan.

Wij leven in een geciviliseerde rechtstaat, daarom is er met veel woede gereageerd op het nieuwste voornemen van de Turkse overheid, die de mogelijkheid overweegt om de doodstraf opnieuw in te voeren. Andere landen in Europa hebben eveneens hun afkeuring laten blijken: de Duitse regering riep gisteren dat Turkije het lidmaatschap van de Europese Unie kan vergeten als het land voor herinvoering van de doodstraf kiest en Federica Mogherini, chef buitenland van de Europese Unie, zegt dat de toetredingsgesprekken met de Turken onmiddellijk gestaakt zullen worden – alleen dan in iets andere bewoordingen.

Het zijn verstandige en daadkrachtige reacties, die veel te lang op zich hebben laten wachten. Maar tegelijkertijd illustreert deze plots hervonden strijdvaardigheid de enorme hypocrisie van onze westerse leiders. In een aantal Amerikaanse staten bestaat de doodstraf nog steeds, maar geen haan in Europa die ernaar kraait.

Sterker nog, iedereen wil bondgenoten met de Verenigde Staten zijn, en het was nota bene minister van buitenlandse Zaken John Kerry die hardop zijn zorgen over het rechtssysteem van Turkije uitsprak. Dan heb je toch wat boter op je hoofd.

Ik moest gisteren ook denken aan mijn bezoek aan Iran, ongeveer een halfjaar geleden, toen mijn reisgezelschap en ik in een hotel logeerden waar we struikelden over westerse handelsdelegaties, allemaal gretig om de economische betrekkingen met Teheran te herstellen.

Dat er nog jaarlijks tientallen mensen aan een hijskraan worden opgeknoopt, vormde kennelijk geen bezwaar meer. Er was immers een nucleaire deal, die was afdoende voor een nieuwe relatie. En zo bestaan er nog wel meer landen die het niet zo nauw nemen met de mensenrechten of de persvrijheid, maar waarmee wij desondanks een goede band onderhouden, louter ter bevordering van de handel.

Ik hoop dat het parlement in Turkije niet uit emotie de doodstraf goedkeurt. Als dat wel het geval is, moet de Europese Unie inderdaad alle onderhandelingen staken. En daarna mogen we onszelf weleens onderwerpen aan zelfreflectie. Een goede moraliteit is alleen geloofwaardig als die niet selectief van karakter is.

(Deze column verscheen eerder in het Algemeen Dagblad)