Etnisch profileren

In het milieu waarin ik opgroeide, hadden mijn vrienden meestal twee bezigheden: wiet kweken of een uitkeringsinstantie oplichten. Vaak deden ze beide zaken tegelijkertijd – dat was wel zo lucratief.

In elk geval bestond er een duidelijke stelregel, namelijk dat je niet moest opvallen, bijvoorbeeld door de aanschaf van een fonkelnieuwe bolide. Of het dragen van een protserige gouden ketting, die bij een ongunstige stand van de zon een agent op de openbare weg zomaar zou kunnen verblinden.

Deze week kwam het etnisch profileren weer in het nieuws, omdat rapper Typhoon door de Zwolse politie werd aangehouden, het formaat van zijn auto in combinatie met zijn huidskleur zorgde voor een verdenking. Er zijn nu mensen die suggereren dat dit incident niets met racisme heeft te maken, dat staven ze met het argument dat bepaalde minderheidsgroepen in veel criminaliteitscijfers verhoudingsgewijs oververtegenwoordigd zijn.

Misschien hebben ze een punt. Maar dan gaan ze voorbij aan de vernedering die mensen als ik voelen als ze een keer in de zoveel tijd door een motoragent worden aangehouden, simpelweg omdat andere jongens met ons uiterlijk zich structureel misdragen. Als ik blond was geweest, zouden ze me door laten rijden, dus er bestaat zeker een vorm van discriminatie.

Maar is die alleen voorbehouden aan etniciteit? Ik vrees het niet. Want de jongens met wie ik opgroeide, veelal afkomstig uit een woonwagenkamp, zijn roomblank en wijken alleen van de norm af, voor zover die bestaat, door de sociale klasse die ze vertegenwoordigen. Inclusief alle eigenaardigheden die daarbij horen. Ook zij worden door de politie geprofileerd, op basis van hun tatoeages, opgeschoren kapsels, opgepompte lichamen en wat dies meer zij.

Deze groep zou zich met recht ook in de discussie van de vermeende politionele misstanden kunnen melden, maar dat doet zij niet, omdat het niet een nieuw fenomeen is: de selectieve speurneus van oom agent bestaat al jaren. Het is nu iets té makkelijk om het alleen op racisme te gooien.

Discriminatie? Dat misschien wel, maar dan functioneel. Het enige wat je moet doen, is niet afwijken van de geldende norm. Daarom rijden mijn jeugdvrienden nog steeds in de kleinste wagens, dat voorkomt onnodig oponthoud op de weg.

(deze column verscheen eerder in het Algemeen Dagblad)